Halıdan salça ve domates lekesi nasıl çıkar?

Halıdaki salça, ketçap ve domates sosu lekesi; önce fazlasını kazıyıp sonra soğuk su ve bulaşık deterjanıyla tamponlayarak çıkarılır. Kalan turuncu-kırmızı iz için seyreltik sirke ya da yağ çözücü bir solvent kullanılır. Bu lekenin inatçılığı, rengini veren maddenin suda değil yağda çözünmesinden kaynaklanır; bu yüzden sadece suyla silmek lekeyi açmak yerine yayar.

Domates lekesi neden turuncu iz bırakır?

Domatesin kırmızı rengi likopen adlı bir karotenoid pigmentten gelir. Likopen suda çözünmez, yağda çözünür; salçalı yemeklerde ve soslarda bulunan yağ da bu pigmenti liflere taşır. Bu yüzden domates lekesi bir yandan yağ lekesi gibi davranır. Domates ve salça ayrıca asit, şeker ve tuz içerir; ketçapta sirke ve şeker oranı daha da yüksektir. Plastik saklama kaplarının domates sosundan turuncu renk alması gibi, yağ seven sentetik lifler, özellikle polipropilen, likopeni kolayca tutar. Likopen ışıkla zamanla solar; ama bu, temizlik yapılmadan beklenecek bir yöntem değildir. Domatesin asidi de bazı boyalarda hafif renk değişimine yol açabildiği için lekenin uzun süre beklememesi gerekir.

Genel müdahale ilkeleri

1. Salça veya sosun fazlasını kaşıkla lekenin dışından içine doğru kazıyın; ezmeyin.
2. Soğuk suyla nemli bezle tamponlayıp emdirin; sıcak su kullanmayın.
3. Bir su bardağı soğuk veya ılık suya çeyrek çay kaşığı renksiz bulaşık deterjanı ekleyip uygulayın, 5 dakika bekletip emdirin.
4. Turuncu iz kalırsa bir ölçü beyaz sirkeyi iki ölçü suyla karıştırıp tamponlayın.
5. Yağlı turuncu gölge sürerse kuru temizleme solventini beze alıp bastırın, buharlaşmasını bekleyin.
6. Temiz suyla emdirerek kalıntıları alın ve kurutun.

Domates kaynaklı lekelerin farkı

Kurumuş salça lekesi

Kurumuş salça sertleşmiş bir kabuk oluşturur. Önce kör uçlu kaşıkla kırıp süpürün, ardından deterjan çözeltisini 10 dakika bekletip yumuşatın ve emdirin. Kurumuş lekelerde likopen life daha sıkı tutunduğu için solvent adımı genellikle gerekir. Açık renkli sentetik halılarda kalan çok hafif turuncu ton, gün ışığı alan bir ortamda zamanla daha da solabilir; ancak yün ve ipek gibi doğal liflerde güneş boyaları da soldurduğu için bu yöntem önerilmez. Mutfağa yakın ya da yemek masası altındaki halılarda sık oluşan bu lekeler için koyu ve desenli halılar daha az iz gösterir; yine de her lekeye aynı gün müdahale etmek en iyi korumadır.

Dikkat: Turuncu izi çamaşır suyuyla açmaya çalışmayın; halının boyası da gider. Çamaşır suyunu sirke veya amonyakla asla karıştırmayın. Solventle çalışırken ortamı havalandırın.