Post ve deri halı: yıkama, kurutma ve bakım

Post ve deri halıya su uygulanmaz. Hayvan derisi ıslandıktan sonra kuruduğunda sertleşir, çeker, kıvrılır ve çatlayabilir; tüylü postlarda deri zarar görünce tüyler dökülmeye başlar. Evde güvenli bakım silkeleme, tüy yönünde fırçalama, düşük güçte süpürme ve dökülmeleri kuru bezle anında emdirmektir. Lekeler yalnızca hafif nemli bezle yüzeyden alınır ve bölge birkaç saat içinde kurutulur. Derin temizlik, deri ve kürk konusunda uzman birinin işidir.

Post ve deri halıyı nasıl tanırsınız?

Bu grupta iki farklı ürün vardır. Tüylü postlar, koyun postu ya da inek derisi gibi, tüyü deriye bağlı olarak işlenmiş hayvan derileridir. Tüysüz deri halılar ise deri şeritlerin örülmesi ya da parçaların dikilmesiyle yapılır. Gerçek postun arka yüzü süet benzeri doğal deridir, kenarları düzensizdir ve hayvanın şeklini yansıtır. Tüyleri ayırdığınızda deri görünür. Sentetik kürk ve suni postlarda ise arka yüz örme bir kumaştır, tüyler bu kumaşa dokunmuştur; bunlar çoğunlukla polyesterdir ve bakımları farklıdır. Etikette makinede yıkanabilir yazan post görünümlü ürünler genellikle sentetiktir.

Deri neden suya dayanıksızdır?

Deri, tabaklama işlemiyle korunan bir protein dokusudur. Suyla temas ettiğinde tabaklama maddeleri ve deriyi esnek tutan yağlar yer değiştirir; deri kuruyunca bu yağlar eksilir ve doku sertleşir. Islak deri ayrıca çeker ve kıvrılır. Nemli ortamda küf gelişimi de hızlanır. Müze koruma kaynakları, deri, post ve kürkten yapılmış nesnelerin nem, ısı ve ışık değişimlerine karşı hassas olduğunu ve ayrı bakım ilkeleri gerektirdiğini vurgular. Tüylü postlarda ek bir risk vardır: deri zarar gördüğünde tüy kökleri gevşer ve post tutam tutam dökülür.

Post ve deri halıda günlük bakım

1. Haftada bir postu dışarıda tutup hafifçe silkeleyin.
2. Geniş dişli bir tarak ya da yumuşak fırçayla tüy yönünde tarayın.
3. Gerekirse süpürgeyi düşük güçte, döner fırçasız ve yumuşak başlıkla, tüy yönünde kullanın.
4. Arka yüzü de ara sıra kuru fırçayla temizleyin.
5. Postu altı ayda bir döndürün; güneş ışığı tüyleri soldurur ve deriyi kurutur.

Post ve deri halıya bir şey döküldüğünde ne yapılır?

Sıvıyı hemen kuru, beyaz bir bezle bastırarak emdirin; ovmayın. Katı maddeleri kaşıkla kaldırın. Leke kalırsa çok az miktarda pH nötr sabunlu suyla hafifçe nemlendirilmiş bir bezle yalnızca tüy uçlarını silin, deriye kadar ıslatmayın. Ardından temiz, hafif nemli bezle silip kuru bezle emdirin. Bölgeyi oda sıcaklığında, hava akımıyla 2-6 saatte kurutun ve kurudukça tüyleri tarayarak kabartın. Çamur gibi lekelerde önce tamamen kurumasını bekleyin, sonra fırçalayın. Mum ve sakızı buzla sertleştirip tüylerden nazikçe ayırın.

Dikkat: Postu çamaşır makinesinde yıkamak, küvette ıslatmak, buharlı temizleyici kullanmak ya da saç kurutma makinesinin sıcak ayarıyla kurutmak deriyi kalıcı olarak sertleştirir ve tüy dökülmesine yol açar. Çamaşır suyu ve amonyak kullanmayın, kimyasalları birbirine karıştırmayın.

Post ve deri türlerine göre bakım

Ne zaman uzmana gidilmeli?

Post genel olarak kirlenmişse, idrar ya da kusmuk gibi organik bir leke deriye ulaştıysa, deride sertleşme ve çatlama başladıysa ya da tüy dökülmesi arttıysa deri ve kürk temizliğinde deneyimli bir uzmana başvurun. Uzmanlar susuz ya da çok az nemli yöntemler ve deriye uygun besleyici ürünler kullanır. Islanmış bir postu kendi başınıza kurtarmaya çalışmak yerine, deriyi düz yayıp oda sıcaklığında kurutun ve en kısa sürede uzmana götürün.

Sentetik post nasıl ayrılır ve nasıl bakılır?

Post görünümlü sentetik ürünler, genellikle polyester tüylü ve örme kumaş tabanlıdır. Bu ürünlerde deri bulunmadığı için sertleşme ve çatlama riski yoktur; etiketinde izin varsa 30 °C hassas programda yıkanabilir ve askıda kurutulabilir. Ancak polyester tüyler ısıda erir ve sürtünmeyle keçeleşir; kurutma makinesinde yüksek ısı ve sert fırçalama bu ürünlerde de kalıcı hasar bırakır. Etiket yoksa arka yüze bakın: örme kumaş görüyorsanız sentetik, süet benzeri doğal deri görüyorsanız gerçek posttur. Emin değilseniz su kullanmayın.

Post ve deri halı nasıl saklanır?

Postu katlamayın; deri katlanan yerden kırılır. Tüy yüzü dışa gelecek şekilde gevşek rulo yapın ya da düz serin. Nefes alan pamuklu bir örtüyle sarın, plastik kullanmayın. Serin, kuru ve karanlık bir yerde saklayın. Yün içeren koyun postları güveye açık olduğundan birkaç ayda bir açıp kontrol edin.

Yaygın hatalar

• Postu küvette yıkayıp güneşte kurutmak.
• Islanan postu kalorifer üstüne sermek.
• Döner fırçalı süpürgeyle tüyleri koparmak.
• Postu nemli banyo ya da bodrum zeminine sermek.

Doğru bakımla bir post ya da deri halı uzun yıllar kullanılabilir. Temel ilke, suyu, ısıyı ve doğrudan güneşi uzak tutmak, kiri ise düzenli silkeleme ve fırçalamayla birikmeden almaktır. Bu rehberde önerdiğimiz yaklaşım, gündelik bakımı evde yapıp her türlü derin temizliği uzmana bırakmaktır.